Uwagi o kulturze

Wielkie bogactwo i wzrost znaczenia mieszkańców handlowych miast stworzyły chęć użycia, żądzę sławy i zewnętrznego splendoru. Ciekawym czasom towarzyszył rozkwit literatury (w języku narodowym), muzyki i sztuk plastycznych, a ogólna laicyzacja życia w połączeniu z dużymi możliwościami finansowymi doprowadziła do powstania wyszukanych form życia towarzyskiego, poświęcania uwagi pięknu i wygodzie, a nawet zbytkowi życia codziennego. W życiu społecznym naczelnym hasłem stał się humanizm rozumiany jako rozwój jednostki - jej intelektu, piękna ciała, wiedzy, umiejętności. Powszechna była chęć wybicia się, wyróżnienia ponad tłum i przeciętność. Do najaktywniejszych ośrodków kultury renesansowej, zwłaszcza w XV wieku, należała Florencja, gdzie bardzo wcześnie zaczęła się rozwijać myśl humanistyczna i rosło zainteresowanie antykiem. Tam właśnie skupili się humaniści. Była to grupa literatów, poetów, uczonych działających już w XIV wieku. Oni to pierwsi odrodzili założenia antyku - przede wszystkim w literaturze. Ci znawcy starożytności związani byli z dworami książęcymi i królewskimi i przy pomocy mecenasów zakładali stowarzyszenia, tak zwane Akademie. Największa liczba humanistów działała we Włoszech; wyjeżdżali też często do innych krajów Europy, przyczyniając się tam do inicjowania renesansu. We Florencji rozkwit kulturalny wspomagany był przez mecenat Medyceuszów. Kosma Medyceusz założył tam w 1459 roku Akademię Platońską, działającą nieprzerwanie aż do upadku miasta. Przewodził jej Marcilio Ficino autor przekładu dzieł Platona. Dzieło Kośmy kontynuowali jego potomkowie. Szczyt rozkwitu przechodziła Florencja za czasów Wawrzyńca Wspaniałego, na którego dworze przebywał w młodości Michał Anioł.