Kształtowanie murów zewnętrznych, dekoracja

Mury budowano z cegły i okładano płytami ciosowymi poddanymi specjalnej obróbce. Była to rustyka. Płyty fakturowano, nadając im wygląd szorstkiego, surowego kamienia, lub cięto w wystające do przodu, stykające się z sobą płaszczyzny (diament, półdiament). W północnej Italii, a także na północy Europy i we Francji wykorzystywano efekt palonej cegły, czasem w połączeniu z kamieniem, do obramowania narożników i otworów okiennych. Czasem ceglany mur pokrywano tynkiem. Nakładano niekiedy kilka warstw barwionego tynku, a na ostatnią nakładano rysunek metodą przepróchy i ostrymi metalowymi narzędziami wyskrobywano w tych miejscach kolejne warstwy tynku, uzyskując efekt delikatnego barwnego reliefu. Ta technika zdobnicza nosi nazwę sgraffita. Fasady i wnętrza, na przykład kaplic, zdobiono także reliefem wypukłym z kamienia, nałożonym na powierzchnię muru, otynkowane ściany dekorowano wewnątrz i od strony dziedzińca freskami (alfresco) o różnorodnych motywach. Okna i drzwi otrzymywały ozdobne obramowania. Okna były prostokątne lub zamknięte łukiem półkolistym. Często dzielono je pośrodku kolumienkami, a flankowano po bokach kolu-mienkami lub pilastrami. Nadproża okien prostokątnych wieńczono fryzem i gzymsem antycznym, czasem półkolistym lub trójkątnym tympanonem. Tympanony występowały też w zwieńczeniu fasad.