Współżycie renesansu i gotyku

Z czasem do wszystkich krajów Europy zaczęły przenikać wpływy włoskie i zanim zdołały całko-wicie opanować sztukę - współżyły z formami gotyckimi. Raz jeszcze można tu wrócić do Ołtarza Mariackiego Wita Stwosza, by przypomnieć, że jego centralną część wieńczy renesansowy półkolisty łuk, sąsiadując tuż obok z gotyckimi laskowania-mi i łukiem oślego grzbietu nad sceną Wniebowzięcia. W reliefowych, malowanych kwaterach bocznych spotykamy próby "wejścia" w iluzyjną (złudzeniową) przestrzeń. Portale pałacu wawelskiego wykonane przez Benedykta z Sandomierza (il. 58) łączą dekoracyjne elementy stylu gotyckiego (rytmicznie przenikające się laskowania, motyw ciernia) z renesansowymi ozdobami zaczerpniętymi z antyku (wole oczka, perełki), splatając je w harmonijną całość. Również polskie malarstwo sztalugowe z XV wieku ukazuje przenikanie się tendencji gotyckich z renesansowymi. Charakterystyczny jest tu zwłaszcza szafowy obraz ołtarzowy poświęcony Legendzie św. Jana Jałmużnika pochodzący z Krakowa. Z renesansem łączy to dzieło wprowadzenie pejzażu do tła, zastosowanie iluzji przestrzeni sugerowanej perspektywą linearną, dość jeszcze niedoskonałą. Najlepiej zagadnienia przestrzeni widać w scenie Cudu u grobu Patriarchy, cała architektura namalowana jest tam w śmiałych, choć niekonsekwentnych skrótach perspektywicznych.